نام: درویش‌خان

نام ونام خانوادگی : غلامحسین درویش معروف به "درویش‌خان" 
تاریخ تولد : ۱۲۵۱ هجری شمسی -  تهران
تاریخ وفات : آذرماه ۱۳۰۵- تهران
...............................
او از هنرمندان نامی و استادان موسیقی ایرانی اواخر دورهً قاجاریه است. 
پدرش حاجی بشیر نام داشت که از اهالی طالقان بود و سه تار می نواخت ، از آنجایی که شوق فرزندش را در یاد گیری موسیقی دریافت غلامحسین را به مدرسهً موزیک دارالفنون سپرد و وی به فراگرفتن خط موسیقی و نواختن شیپور و طبل کوچک مشغول شد.
از آنجا که پدرش همه را درویش خطاب می کرد بعدها غلامحسین نیز به درویش معروف شد .
غلامحسین به دربار شاهی رفت و آمد داشت و ساز نوازندگان را می‌‌شنید. سپس پیش آقا حسینقلی به تکمیل فن خود پرداخت و بعد از سالها تمرین در نواختن تار و بویژه سه تار مهارت یافت و بهترین شاگرد استاد خود شد. 

در آن دوران نوازندگان به دو دسته تقسیم می شدند.
دستۀ اوّل نوازندگان و هنرمندان توانایی بودند که جذب دربار شاهان و شاهزادگان می شدند و دستۀ دوّم نوازندگان معمولی و کم سوادی بودند دوره گرد و پیشۀ مطربی پیش می گرفتند و نزد مردم از طبقه و منزلت خوبی بر خوردار نبودند.
درویش نیز در آن دوران مورد توجّه شعاع السلطنه فرزند مظفرالدین شاه قرار گرفت. و هنگامیکه شاهزاده والی فارس گردید درویش خان هم جزو همراهان والی به شیراز رفت.
شبی در شیراز درویش خان به دعوت یکی از بزرگان در مجلسی ساز می نوازد که والی فارس از این عمل درویش خان بر آشفته می شود که چرا نوازندۀ خاص او در جای دیگری ساز نواخته درویش خان را احضار می کند و دستور می دهد تا انگشتان او را قطع کنند.
درویش خان از شیراز می گریزد و به تهران می آید و کلاس موسیقی در تهران دایر می کند. شعاع السلطنه دوباره درویش را احضار می کند امّا این بار درویش خان به سفارت انگلیس پناهنده می شود و وقتی همسر سفیر انگلیس از درویش می خواهد که ساز بنوازد درویش نیز قطعاتی از موسیقی اروپا را اجرا می کند که وی را خوش می آید و همراه وی با پیانو همراهی می کند، و بعد نیز وساطت می کند و درویش از بند اسارت شعاع السلطنه خارج می شود و این همان چیزی بوده است که درویش خان همواره آرزویش را داشته است. هنرمندی آزاد و رها بدون هیچ قید و بندی بتواند به کارهای هنریش بپردازد. 
پس از این درویش به سلک دراویش صفائی و ظهیرالدوله سر می سپرد.

هنگامی که نهضت مشروطیت آغاز می شود . درویش خان نیز همراه با مجاهدین آن دوران همگام شده و تصنیف می سازد و در اجتماعات مشروطه خواهان شرکت کرد و وی سمت ریاست و رهبری ارکستر را داشت. سید حسین طاهر زاده خوانندۀ معروف آن دوران نیز به انجمن اخوت در منزل ظهیرالدوله به فیض دیدار درویش خان نائل می شود و پس از آن باهم همسفر می شوند و به لندن می روند.
این مسافرت در زمان استبداد صغیر دورۀ سلطنت محمد شاه قاجار بود.
در سفر دوم درویش خان به تفلیس می رود. این گروه به تشویق ایرانیانی که در تفلیس بودند کنسرتی را دادند که بسیار جالب توجّه بود.  اساساً هدف از این سفرها ضبط صفحه بوده است که بار اول به دعوت کمپانی his masters voice و بار دوّم را کمپانی داوید اُف پر کرد که به برلین برای چاپ فرستاده شد و تعدادی از آنها به تهران رسید ولی بقیّه به علت پیش آمدن جنگ جهانی اول (1918 – 1914 ) از بین رفت

...............................
درویش خان نوعی آهنگ ضربی به نام پیش درآمد ساخت که تا سالها بعد از او رواج بسیار داشت.
سعدی حسنی در کتاب تاریخ موسیقی دربارهً پیدایش موسیقی نوین ایران می‌‌نویسد: " نخستین تحول واقعی موسیقی را غلامحسین درویش (۱۲۵۱ - ۱۳۰۵ هجری شمسی) آغاز کرد."

درویش در نواختن تار دست داشت. تا آن زمان تار پنج سیم (دو سیم سفید، دوسیم زرد، و یک سیم بم) داشت و درویش از روی سه تار به فکر افتاد سیم دیگری به تار بیفزاید و از آن وقت تار دارای شش سیم شد.
درویش در زمان تحصیل در مدرسهً موزیک نظام که تحت نظر لومر اداره می‌‌شد متوجه یکنواخت بودن موسیقی ایرانی شد، به این جهت آواز را که تا آن زمان بدون ضرب و طولانی بود، خلاصه کرد و به صورت ضربی در آورد و علاوه بر "درآمد"  که پیش از آواز نواخته می‌‌شد قطعهً ضربی دیگری به نام پیش درآمد به آن افزود.

...............................
این استاد کم نظیر موسیقی ایران در شب چهارشنبه دوم آذرماه ۱۳۰۵ هجری شمسی هنگامی که از منزل یکی از دوستان به خانه می‌‌رفت درشکه‌اش با اتومبیلی تصادف کرد و بر اثر ضربه‌ای که بر سر او وارد آمد چنان به سختی صدمه دید که در دم جان سپرد.
وی را در گورستان ظهیرالدوله بین امام‌زاده قاسم و تجریش شمیران به خاک سپرده شد.





منابع :
 ویکی پدیا 
harmonytalk.com





« آگهی ها »
پرشیا تاون
جامعه مجازی ایرانیان خارج از کشور - دایرکتوری مشاغل، اخبار ایرانیان، وبلاگهای ایرانیان هر کشور و ...
خدمات تحصیلی میر
خدمات تحصیلی - پذیرش دانشجویی و اطلاعات مفید برای دانشجویان ایرانی در مالزی
ناز ایران
وبگاه سرگرمی - کلیپ روز، آهنگ و ترانه های ایرانی، لطیفه، طالع بینی و غیره
NazIran.com
موزیک ویدیو های فارسی
ایرانیکا
دایره المعارف جامع تاریخ و فرهنگ ایرانی