نام: حافظ ناظری

او تنها فرزند شهرام ناظری است


گفتگو با حافظ ناظری :
می خواهم حافظ ناظری باشم


اگر پای صحبت‌های پدرش بنشینید، می‌بینید که از هر دو جمله‌اش، یکی در مورد حافظ و کارهایی است که دارد در موسیقی انجام می‌دهد. از سال 2000 حافظ در شهر نیویورک تحصیل رشته موسیقی را شروع کرده و قرار است که تا پایان امسال با دست پر به ایران برگردد. خودش اعتقاد دارد که آنچه را که در طول این سالها مد نظرش بوده تا در خارج از ایران به دست بیاورد، حالا به دست آورده و دیگر زمان خوبی است که بتواند جدی‌تر کار موسیقی‌اش را دنبال کند. كمتر ازدو ماه است كه آلبوم «مولویه» روانه بازار موسیقی ایران شده و سر و صدای زیادی را به پا كرده است. پیش از این اما «سمفونی رومی» که آخرین کار شوالیه موسیقی ایران است، منتشر شده بود كه از ساخته‌های حافظ است. این اثر که با همراهی ارکستر فیلارمونیک لس انجلس اجرا شد، نه تنها توانست نشان لژیون دونور را برای پدر به ارمغان بیاورد، بلکه حافظ را هم بیش از پیش در محافل موسیقی دنیا مطرح کرد.

در مورد سمفونی رومی بگوئید و اینکه اصلا چرا رفتید سراغ فرم سمفونی؟
اسم سمفونی گهگاه مساله بوجود می‌آاورد و این نام برای غربی‌ها هم یک مقدار سوال برانگیز بود. از این نظر که تا نام سمفونی آورده می‌شود، همه فکر می‌کنند که الان باید یک ارکستر بزرگ روی صحنه بیاید و قطعات موسیقی کلاسیک احرا کند. اما داستان این سمفونی فرق می‌کند و برمی گردد به طرز فکر خودم که می‌خواستم با موسیقی جهانی آشنا شوم. در نظرم این بود که موسیقی‌ای بسازم که هم اصالت چند هزار ساله موسیقی شرق را نمایان کند و هم زبان تکامل یافته موسیقی کلاسیک غرب را. بنابراین نامش را «سمفونی رومی» گذاشتم. با این هدف که رومی نماینده شرق باشد و سمفونی نماینده غرب. می‌خواستم از این دو موسیقی کودک تازه‌ای را با این نام متولد کنم. به خصوص اینکه واژه سمفونیا در اصل یعنی اینکه گروهی هنرمند و نوازنده با هم بنشینند و موسیقی را به شکل گروهی اجرا کنند. به هر حال سال گذشته که این اثر را در سالن بزرگ دیزنی اجرا کردیم آن را با نوازندگان لس آنجلس فیلارمونیک و نوازندگان برگزیده دو ارکستر دیگر به صحنه بردیم. سمفونی رومی یک پروزه است، یعنی اسم دققیش «پروژه سمفونی رومی» است و به همین دلیل و همانطور که از نام آن بر می‌آید، قرار است که ادامه‌دار اشد و طرز تفکرش هم این است که موسیقی‌ای داشته باشد که نه صد‌درصد غربی باشد و نه صد‌درصد شرقی. موسیقی جدید و ادامه‌دار. دور اول این پروژه در سال 2007 انجام شد که همان تورهای آمریکا بود و دور جدیدش هم از سال 2008 شروع می‌شود که حتما در ایران هم اجرا خواهند شد.

 

چرا در ابتدا آن را در ایران اجرا نکردید؟
چون من با توجه به ویزای تحصیلی که دارم نمی توانم از آمریکا خارج شوم. اما برنامه‌ای که الان داریم این است که این پروژه حتما به ایران بیاید و کنسرت‌هایی را هم در ایران برگزارکنیم. حتی فکر می‌کنم بتوانیم در چند شهرستان ایران هم این برنامه را با گروه رومی به صحنه ببریم. 

دقیقا منظور از گروه رومی چه کسانی هستند؟
در واقع یعنی من و پدرم و هر خواننده و یا نوازنده‌ای که در آن برنامه کنار ما موسیقی کار می‌کند. اما جز من و پدرم عضو ثابت دیگری ندارد. این گروه کارش را از همان کنسرت سعدآباد در سال 1380 شروع کرد که در آن همه نوازندگان ایرانی بودند تا اینکه می‌بینید سمفونی رومی با نوازندگان لس آنجلس فیلارمونیک اجرا می‌شود.

در اجرای سمفونی رومی، روی کدام اشعار مولانا کار کردید؟
روی غزلیات «شیدا شدم»، «باز آمدم باز آمدم چون عید نو تا قفل زندان بشکنم»، «باز آمدم از پیش آن یار آمدم» و «چو خیال تو در آید به دلم رقص کنان».شما آهنگسازی برای پدرتان را به صورت جدی شروع کرده‌اید،

قرار است که همیشه برای صدای ایشان کارتان را دنبال کنید یا نه؟
نه، اصلا اینطور نیست. چون پدرم خودشان آهنگساز هستند و اگر بخواهم جدای از دنیای پدر و پسری در مورد ایشان صحبت کنم، باید بگویم که هنوز برایم سه‌تار زدن بابا جالب است، به خصوص وقتی که خودش می‌زند و می‌خواند. این را هم باید بگویم که مردم ایران و در کل مردمی که در سراسر دنیا با پدرم آشنا هستند واقعا 98 درصد او را هم نشنیده‌اند. به نظر من پدرم اقیانوسی است در موسیقی ایران که هنوز خیلی‌ها فقط سطح آن را دیده‌اند. اما متاسفانه بسیاری از این کارها را هم ضبط نکرده و من یکی از برنامه‌هایی که در بازگشت به ایران خواهم داشت، ضبط کارهای پدرم خواهم بود. همیشه هم فکر می‌کنم که او یکی از دو غول موسیقی شرق است. یعنی یکی راوی شانکار و یكی پدر؛ و برای یک غول موسیقی خیلی کم است که مردم فقط 2 درصد او را بشناسند و برای من جای غصه دارد. می‌گویم پدرم مثل دایره‌المعارف است و اصلا این مساله را از نگاه پدر و پسری نمی‌گویم. چون واقعا موسیقی تعارف بردار نیست. به هر حال هدف من این نیست که فقط آهنگساز پدرم باشم، همانطور که هدف ایشان هم این نیست که فقط با من کار کنند و می‌بینید که با آهنگسازان دیگر هم کار می‌کنند. ضمن اینکه نكته دیگر این است که من از سال آینده خودم آواز را به طور جدی شروع می‌کنم و طبیعتا آهنگ‌هایی را برای خودم می‌سازم. به هر حال زندگی من تا اینجا دوره‌های مختلفی داشته که مردم ایران تقریبا با آن آشنا هستند. دوره اول موسیقی من با نوازندگی سه‌تار شروع شد که آنهایی که در کنسرت سعدآباد سال 80 بودند، سه تار زدن مرا دیده‌اند و من در آن برنامه «مولویه» بنایم بر این بود که نوع جدیدی از آهنگسازی را به موسیقی ایران معرفی کنم. در سال 2009 هم طبق برنامه‌هایم می‌خواهم تعدادی از این قطعات را خودم با صدای خودم اجرا کنم. به هر حال پدرم هم همیشه هست و ما حالا‌حالاها با هم کار داریم و بعد از 8 سال دوری آنقدر پروژه‌های مختلف از جمله فردوسی و....هست که من دلم می‌خواهد زودتر بیایم و کارم را شروع کنم. البته این را هم بگویم که دیگر بعید می‌دانم خودم با هنرمند دیگری کار کنم چون خودم هم می‌خواهم وارد دنیای آواز شوم.

 

حدود یک ماه پیش پدرتان در مصاحبه‌ای به کار کردن روی موسیقی «شاهنامه» اشاره کردند و می‌گفتند که شما در حال کار کردن روی شاهنامه هستید؟
بله، همینطور است. موقعی که من رفتم نیویورک، بنا را بر کار کردن روی شاهنامه فردوی گذاشتم. همانطور که پدرم سالهاست بنا را روی کار كردن بر اشعار مولانا گذاشته. وقتی من به اینجا آمدم، پدرم برای من توسط یکی از اقواممان بسته‌ای فرستاد که توی آن بسته یک کاغذ مربعی شکل خیلی کوچک هم بود. یک طرف این کاغذ سلام و احوال پرسی و نامه‌ای بود برای من و طرف دیگرش دو بیت از اشعار شاهنامه. برای من در آن زمان این تکه کاغذ کوچک بسیار ارزشمند بود و همان موقع آن را بالای تختم چسباندم و هر شب به آن نگاه می‌کردم و می‌خوابیدم. سه سال بعد همان بیت‌ها تبدیل به اثری موسیقایی شدند که پایان‌نامه تحصیلی من را تشکیل داد و قراری هم که از روز اول من با پدرم داشتم کار کردن روی این موسیقی بود و خوشحالم که به این قول وفا کردم.

در مورد درس خواندنتان در نیویورک بگوئید و اینکه با بورسیه عازم آمریکا شدید یا نه؟
من فوق لیسانسم را در دورشته آهنگسازی و رهبری ارکستر به اتمام رساندم و الان دقیقا دو سال است که درس من تمام شده. برای خود من هم بسیار عجیب بود که چطور من هیچ ساپورتی نشدم، در حالیکه خانواده من قدم‌های بسیار اساسی برای موسیقی ایران برداشته بودند. به خصوص اینکه شما خودتان بهتر از من می‌دانید که نگاه غربی‌ها به ایران چگونه است و در رسانه‌هایشان ایران و اوضاع آن را چطور به دروغ تصویر می‌کنند. در این میان کارهای موسیقی من و پدرم که تمامی‌شان با پیام صلح و آرامش بود، برای غربی‌ها بسیار جالب بود و حتی طی مصاحبه‌هایی که من با شبکه‌های مختلف دنیا اعم از بی‌بی‌سی و سی‌ان‌ان داشتم، در جواب سوالشان می‌گفتم که تصویری که شما از ایران ساختید اشتباه است و حقیقت ایران همین صلح و دوستی است. پیام ما این است که انسان‌ها با هم یگانه باشند و این پیام در اصل تاریخ ما جود دارد و برای ما هم عجیب و غریب است که شما این حرف‌ها را در مورد ایران می‌زنید. شما خودتان بهتر می‌دانید که اگر قرار بود دولتی این تبلیغات را برای خودش انجام دهد، باید میلیون‌ها تومان پول خرج می‌کرد، کاری که ما در هنر به راحتی و مجانی آن را انجام می‌دهیم. ببینید این مساله نداشتن حمایت‌های مالی از طرف ایران برای روسای دانشکده من هم جالب بود. چرا که می‌دیدند که کشورهای دیگر چطور از افراد دیگری که اصلا این استعداد و ظرفیت را هم نداشتند، حمایت می‌کنند. به هر حال من آدم خوش شانسی بودم که توانستم کارم را تمام کنم و به همه برنامه‌هایی که در ذهنم بود، جامه عمل بپوشانم و حالا امیدوارم موقعی که با این کارها به ایران بازگشتم آن موقع در اجرای آنها دولت کمک کند.

این کارهایی که می‌گوئید در چه فضایی هستند؟
ببینید همانطور که گفتم تمام آثار من حرکتی جهانی دارند. دیگر به نظر من دور این گذشته است که ما فقط بخواهیم به ایران نگاه کنیم، یا یک فرانسوی یا یک آمریکایی بخواهد فقط به کشور خودش و فرهنگ خودش نگاه کند. دیگر عصر دل خوش کردن صرف به یک فرهنگ گذشته است. دوره دوره اینترنت است و وقتی که ما در کلاس درس نشسته‌ایم، 10 استاد از کشورهای مختلف یک درس را به شیوه‌های خودشان به ما می‌دهند. به هر حال این کارهایی که می‌گویم هم در همین راستا هستند. باید کاری کرد. باید موسیقیدانان بزرگ را به ایران آورد و مسترکلاس‌هایی را برگزار کرد و آثاری را شنید که پا را از محدوده موسیقی ایران فراتر می‌گذارند. باور کنید که اینطور نیست که نوازنده‌ای خودش خود به خود و بر اثر تمرین زیاد بشود یویوما. خیر، اصلا اینطور نیست؛ بلکه همین مراوده‌های بین‌المللی با هنرمندان دیگر، آشنایی با موسیقی‌های دیگر و فرهنگ‌های مختلف و دیدن چهار تا استاد واقعی بین‌المللی باعث می‌شوند که نوازنده‌ای همچون یویوما پدید بیاید.

سوالی که همیشه در ذهنم بود این بود که غربی‌ها برای موسیقی شما چه نامی را گذاشتند و نگاهشان به سمفونی رومی چطور بود؟
سوال خوبی است اما بحث پیچیده‌ای دارد. اگر شما به موسیقی 100 ساله اخیر نگاه کنید، می‌بینید که موسیقی تلفیقی در آن بسیار کار شده است. اما در اکثر این موسیقی‌ها می‌بینید که موسیقی یک نوازنده بر موسیقی نوازنده دیگر غالب شده است و در نهایت فرهنگ یکی بر فرهنگ دیگری. مثلا ž< 6;مانی که راوی شانکار با یهودی منوهین به صحنه می‌رود، موسیقی بیشتر تم هند به خودش می‌گیرد. در 90 درصد همکاری‌های موسیقی تلفیقی اینطور است که یکی از هنرمندان غالب می‌شود اما هدف من از خلق موسیقی سمفونی رومی این بود که بچه‌ای که از موسیقی شرق و غرب متولد می‌شود این تعادل را حفظ کند. به هر حال شاید نام ویژه‌ای را باید برای آن ساخت و شاید منتقدان سال‌ها بعد این کار را کردند. من با توجه به تحقیقی که روی این جریان داشتم، نام این موسیقی را «New Classic Music» می‌گذارم و اصلا به این نام‌هایی که به موسیقی ما می‌دهند، توجهی ندارم. نام‌هایی مثل موسیقی کلاسیک شرقی یا موسیقی کلاسیک غربی یا هندی و...این اسم دربرگیرنده بار جهانی موسیقی من هم هست. حالا در این زمینه باید برایتان بگویم که چقدر برخورد منتقدان مختلف دنیا با این جریان جالب بود. بسیاری از آنها می‌گفتند که اگر موسیقی شما موسیقی ایرانی است، پس موسیقی ایرانی که ما تا به حال شنیدیم چه بوده؟ و من باید به آنها این وجه بین‌المللی بودن این موسیقی را توضیح می‌دادم و جالب اینجاست که چقدر این موسیقی توانسته بود با مردم ارتباط برقرار کند. چرا که پا را از مرزهای جغرافیایی فراتر گذاشته بود و چارچوبها را به هم ریخته بود.

شما سمفونی رومی را برای صدای پدرتان ساختید؟
بله. البته همه سمفونی رومی از ساخته‌های من نیست و پدرم هم ملودی‌هایی را در آن ساخته‌اند. اما خودم هم در کنسرت‌های مختلف با ایشان همخوانی دارم که این روزها البته همخوانی‌هایم با پدرم بیشتر شده و تبدیل به دوخوانی شده است و در آلبوم‌های بعدی هم شما بیشتر این دوخوانی‌ها را خواهد شنید.به نکته خوبی اشاره کردید.

 

شما بعد از سالها رفت و آمد در دنیای موسیقی سراغ خوانندگی آمده‌اید، در حالی که موقعیتش را هم داشتید که به راحتی به این دنیا زودتر از اینها وارد شوید اما اول سراغ آهنگساز رفتید. چرا؟
من موسیقی را انتخاب کردم چرا که جهان‌بینی من است و این جهان‌بینی یک مجموعه فکر به هنرمند می‌دهد که باعث می‌شود تا او را برای پروازش آماده کنند. به هر حال سواد از هر نوعش به هنرمند کمک می‌کند. بی شک اگر الان من این تلفن را قطع کنم و بروم و قطعه‌ای بسازم، آن قطعه تحت تاثیر این تلفن خواهد بود، چون موسیقی بیانگر روح درون است و هرچقدر به آن درونیات اضافه شود، در واقع به موسیقی شما اضافه شده، بستگی دارد که ظرف درونی شما چقدر گنجایش داشته باشد، ظرف درون برخی همچون مولانا و بایزید بسیار عمیق بوده و ظرف برخی همانطور که می‌بینید آنقدر کوچک است که با بدست آوردن کمترین موفقیتی خدا را هم بنده نیستند. اما من این راز را می‌دانستم و به همین دلیل روی ادبیات، شعر، جامعه شناسی، فلسفه، ارتباطم با انسان‌ها و...کار کردم و فکر می‌کنم که اتفاقا همین چیزهاست که باعث می‌شود موسیقی به وجود بیاید. در دوره‌ای من سراغ سه تار‌نوازی رفتم و مقام‌های تنبور را تمرین کردم، در دوره‌ای روی دف و ریتم کار کردم، در آمریکا روی موسیقی غربی کار کردم و الان هم که دارم روی این موسیقی کار می‌کنم که تلفیقی از اینهاست. حالا فکر می‌کنم که مقدمات ورودم به دنیای آواز فراهم شده است.

شما در جایی گفته بودید كه نمی خواهید «شهرام ناظری دوم» بشوید. چرا؟
من فکر می‌کنم که هنرمندان دو گروه هستند. گروهی که مقلدند و دسته‌ای که دنبال مسیرهای تازه هستند. حضور هر دوی این گروه‌ها هم برای جامعه و هم برای هنر مهم است. در موسیقی سنتی هم باز افراد دو گروه هستند، کسانی که در صف موسیقی سنتی کار می‌کنند و کسانی که پا را فراتر گذاشته و از آن عبور می‌كنند. به هر حال کسی که می‌خواهد این دنیای جدید را در موسیقی سنتی کشف و تجربه کند، باید موسیقی سنتی را به خوبی بشناسد و اینطور نیست که بتواند بدون شناخت وارد این عرصه شود. چیزی که من این روزها از ایران زیاد می‌شنوم این است که در ایران افرادی هستند که به نام موسیقی سنتی معاصر هر چیزی را به خورد مردم می‌دهند. من در خانواده‌ای در ایران بزرگ شدم که در آن پدرم تنها کسی بود که به شیوه خودش آواز خواند و نه به شیوه هیچ کس دیگری. در من هم این طرز فکر رسوخ کرده است و دلم نمی خواهد که شبیه به کسی باشم. شهرام ناظری وجود دارد و من نمی خواهم شهرام ناظری فرعی باشم، چون جامعه اصلش را می‌خواهد؛ چرا باید به قلابی‌اش راضی شود. من می‌خواهم حافظ ناظری باشم.

شما بودید كه لقب «پاواروتی ایران» را به پدرتان دادید؟
خیر. در سال 1994 روزنامه کریستین ساینس مانیتور این لقب را به پدرم داد. آن زمان پدرم به عنوان چهره فستیوال «فز» مراکش شناخته شده بودند و نویسنده آن مقاله که خودش منتقد موسیقی کلاسیک و از دوستان پاواروتی بود، در مورد پدرم نوشت که او هم چون پاواروتی با اینکه کسی زبان کلماتش را نمی فهمد اما چنان از دل می‌خواند که کاملا زبانش گویاست. از آن به بعد هم این لقب باب شد، تا اینکه بعد از کنسرتمان در سالن دیزنی، منتقد لس آنجلس تایمز «جان هکمن» در نقدی که روی کنسرت نوشت، گفت که چه کسی گفته است که او پاواروتی شرق است؟ شهرام ناظری از نظر وسعت و زیبایی صدا و عمق آن بالاتر از پاواروتی است و خیلی هم چیز خوبی نیست که بگویند، پاواروتی ایران!

فکر می‌کنید که چقدر کارهایتان توانسته با هم سن و سالهایتان در ایران ارتباط برقرار کند؟
متاسفانه کاری از من در ایران پخش نشده است که کسی بخواهد با من آشنا شود. جسته گریخته کارهایی از من پخش شده که مردم شنیده‌اند. اما از طریق اینترنت با من آشنا هستند و سایت من توانسته بالاترین بازدید کننده موسیقی نیویورک را داشته باشد. آن هم در شرایطی که هنرمندانی مثل استینگ و جان مایور هم در همین فضا هستند. اما خود سایت اعلام كرده است که از نظر بازدید‌کنندگان «My Space» سایت من بالاترین تعداد بازدید‌کننده را دارد. تنها راهی که من احساس می‌کنم ایرانی‌ها با من آشنا شده‌اند، همین فضای مجازی بوده است. 

هیچوقت موسیقی‌های دیگر یا سازهای دیگر را هم تجربه کرده‌اید یا اینکه به دلیل بزرگ شدن در چنین خانواده‌ای فرصتش پیش نیامد و به نوعی اجازه‌اش داده نشد؟
من به ساز ‌هارپ و ویلن‌سل علاقه بسیاری دارم و در مدتی که اینجا بودم، یک سری کلاس‌های مقدماتی‌ هارپ را رفتم. به هر حال در طول این 8 سال باید با پیانو هم آشنایی پیدا می‌کردم. اما این مساله را باید به شما بگویم که من هم مثل خیلی دیگر از نوجوان‌های ایران به انواع و اقسام موسیقی علاقمند بودم و در 18-19 سالگی پینک فلوید و متالیکا را با صدای بلند گوش می‌دادم، هیچوقت هم هیچ مخالفتی با این موسیقی گوش دادن‌های من نشد. چون پدرم هم تفکرشان جهانی است و خیلی روزها موسیقی فلامنکو می‌گذاشتند. از بچگی هم با پدرم در فستیوال‌های معتبر موسیقی دنیا حضور داشتم و به خاطر ارتباط‌های ایشان با بهترین هنرمندان موسیقی انواع و اقسام ژانرهای مختلف در ارتباط بودم، اما من در نهایت همین موسیقی را انتخاب کردم، چون مثل خودم که در این خانواده متولد شده بودم موسیقی سنتی ایرانی هم در رگ و ریشه من وجود دارد. وقتی بزرگ تر شدم دیدم که فقط دلم می‌خواهد در این رشته کار کنم و علیرغم اینکه در ایران معروف بودم و بعد از کنسرت سعدآباد پیشنهادهای زیادی را داشتم، تصمیم گرفتم به نیویورک بروم و 8 سال بسیار بسیار سخت و عجیب را تجربه کنم. تصمیم دارم کتاب خاطرات این روزهایم را هم منتشر کنم. من واقعا در اینجا از صفر شروع کردم. جایی که نه موسیقی‌اش و نه زبانش را می‌شناختم و مجبور شدم در وحشی‌ترین شهر جهان نیویورک زندگی کنم. نه اینکه مثل بسیاری از افراد کنار پدرم بمانم و کنسرت بدهم بدون هیچ دردسر و مشکلی....اما اینجا گاهی واقعا وحشتناک می‌شود. من الان 8 سال است که مادرم را ندیده‌ام و بعد از 5 سال پدرم را دیدم. بنابراین واقعا با علاقه کامل وارد دنیای این موسیقی شدم
 .

 

 

منبع : مجله اینترنتی ایران ایران





« آگهی ها »
پرشیا تاون
جامعه مجازی ایرانیان خارج از کشور - دایرکتوری مشاغل، اخبار ایرانیان، وبلاگهای ایرانیان هر کشور و ...
خدمات تحصیلی میر
خدمات تحصیلی - پذیرش دانشجویی و اطلاعات مفید برای دانشجویان ایرانی در مالزی
ناز ایران
وبگاه سرگرمی - کلیپ روز، آهنگ و ترانه های ایرانی، لطیفه، طالع بینی و غیره
NazIran.com
موزیک ویدیو های فارسی
ایرانیکا
دایره المعارف جامع تاریخ و فرهنگ ایرانی